In de bibliotheek 2.0 worden web 2.0-Technologieën
op de bibliotheek toegepast.
2.0 is niet een theoretisch concept, maar een
beschrijving van nieuwe of al langer bestaande
internetdiensten waarvan openheid, meerrichtingsverkeer
en gemakkelijke toepasbaarheid de belangrijkste
kenmerken zijn.
Technologie is hiervoor slechts een middel, geen
doel op zichzelf.
Essentieel voor het begrip 2.0 is een nieuwe
werkhouding.
Waar alles om draait is participatie.
Participatie van alle partijen, ook de gebruiker.
De gebruiker heeft altijd al centraal gestaan
in het werk van de bibliothecaris.
De wijze waarop echter in de 2.0-bibliotheek
de relatie met de gebruiker wordt aangehaald
en hoe deze wordt betrokken bij het hele
proces is nieuw.
Web 2.0 maakt mogelijk dat deze participatie
verder gaat dan ooit.
Waar voorheen de gebruiker vooral een
passieve consument van informatie was, kan
hij of zij nu actief meedoen aan het leveren en
beheren daarvan.
Ook de gebruiker is immers een bron van kennis
en daarvan gebruik maken betekent het aanboren
van bestaande collectieve intelligentie en leidt
uiteindelijk tot een gemeenschappelijk product.
Hiervoor is het nodig dat informatie en diensten
gedeeld worden, dat er voortdurend nieuw
beschikbare elementen worden toegevoegd
en dat oude worden verbeterd of op een andere
manier worden ingezet.
De informatie en diensten kunnen en moeten
continu geactualiseerd worden.
De informatie die het betreft kan inhoudelijk
zijn, kan trefwoorden, etiketten (tags) of
catalogus betreffen, of het kunnen
statistische gegevens zijn.
Meestal zal het materiaal digitaal zijn, maar
het kan ook de fysieke collectie betreffen.
Het noodzakelijke contact tussen gebruikers
en bibliotheekmedewerkers of tussen
bibliotheekmedewerkers onderling moet
makkelijk gemaakt gemaakt worden.
Hiervoor is een radicaal vertrouwen in de
gebruikers nodig.
Natuurlijk kan de kwaliteit van het door
hen geleverde niet optimaal of zelfs slecht
zijn.
Maar er zijn genoeg controle en
correctiemechanismen om dit eruit te
filteren.
De ervaring met Wikipedia leert dat de
kwaliteit van een dergelijk gemeenschappelijk
product van zowel professionals als leken
niet onder hoeft te doen voor de meest
prestigieuze "echte" encyclopedie.
Hier geldt: hoe meer gebruikers, hoe
hoger de kwaliteit.
Technologie is slechts een middel, maar
als bibliotheekmedewerker moeten we wel
kennisnemen van de technologische
mogelijkheden die er op het gebied van
sociale software zijn, zodat er kan worden
nagedacht over nieuwe toepassingen of
het integreren en aanpassen van oude
systemen.
Deze kennis kan worden opgedaan door
te kijken wat anderen doen in blogs,
in de biblogsfeer, op fora of discussie-
platforms, in wikis of gewoon in tijdschriften.
Natuurlijk kunnen we ons niet beperken
tot het passief tot ons nemen van dergelijke
informatie, maar dienen we er ook aan bij
te dragen en te publiceren over wat wij
zelf doen.
En ten slotte moeten we er over nadenken
hoe de gebruikers zo goed mogelijk betrokken
kunnen worden.
Daarvoor is het nodig dat zij goed geïnformeerd
worden en dat zij aangesproken worden in
hun "taal".
Ook hier biedt web 2.0 ideale mogelijkheden
want dit is precies de taal waarin de nieuwe
generaties gebruikers gewend zijn te
communiceren.
Maakt dat de bibliotheek overbodig?
Dat lijkt me niet.
De bibliotheek heeft in dit geheel:
de rol van dirigent van het orkest.
